Oddałam tatę do domu opieki i dla rodzeństwa stałam się wyrodną córką
– Ty go po prostu oddajesz. Jak stary fotel, który zawadza w pokoju.
Moja siostra, Justyna, powiedziała to przy kuchennym stole, z rękami założonymi na piersi, a brat, Paweł, tylko prychnął i patrzył w okno, jakby już wydał wyrok. Tata siedział obok, w rozpiętym swetrze, mieszał łyżeczką zimną herbatę i chyba nie do końca łapał, o co chodzi. Albo łapał aż za dobrze i udawał, że nie słyszy. A ja stałam przy zlewie, ściskałam blat tak mocno, że aż mnie palce bolały, i pierwszy raz od wielu miesięcy miałam ochotę po prostu wyjść z domu i nie wrócić.
To wszystko nie spadło na mnie nagle. Tata po drugim udarze już nie był tym samym człowiekiem. Fizycznie jeszcze jakoś dawał radę, z balkonikiem przejdzie, do łazienki z pomocą dojdzie, ale głowa… Raz poznawał wnuki, raz pytał, gdzie mama, chociaż nie żyje od sześciu lat. Potrafił wstać o trzeciej nad ranem, ubrać kurtkę na piżamę i iść na klatkę, bo „musi do pracy”. Mieszkam w bloku na trzecim piętrze, bez windy. Mam męża, dwóch synów, etat w księgowości i kredyt hipoteczny, który co chwilę przypominał mi, że sentyment sentymentem, ale rata sama się nie zapłaci.
Na początku wszyscy byli bardzo przejęci.
„Jak coś, dzwoń.”
„Będziemy pomagać.”
„To też nasz ojciec.”
No jasne.
Justyna była dwa razy w miesiącu, zwykle na godzinę, z ciastkami z cukierni i dobrymi radami. Paweł wpadał jeszcze rzadziej, bo „ma robotę” i „dzieci w rozjazdach”. Jak trzeba było zawieźć tatę do przychodni, odstać swoje, załatwić recepty, pieluchomajtki, neurologa prywatnie, bo na NFZ termin za siedem miesięcy, to nagle wszyscy mieli wyciszone telefony. A ja jechałam. Brałam wolne. Kombinowałam. Potem wracałam do domu, robiłam obiad, sprawdzałam synom lekcje i słuchałam od męża:
– Asia, my tak długo nie pociągniemy. Ty już nie śpisz, tylko warczysz.
Miał rację. Warczałam.
Na dzieci, bo hałasowały. Na niego, bo źle wstawił zmywarkę. Na tatę też, i tego wstydzę się najbardziej. Kiedy trzeci raz jednego dnia zalał łazienkę, bo odkręcił wodę i zapomniał, że to zrobił, wydarłam się na niego tak, że aż zamilkł i usiadł na pralce jak mały chłopiec. Potem patrzył tylko w podłogę i mruknął:
– Ja już chyba wszystkim przeszkadzam.
Do dziś mnie to gryzie.
Próbowałam opiekunki. Jedna wytrzymała tydzień, druga dwa. Tata nie chciał obcej kobiety w domu, bał się, zamykał się w pokoju, czasem był agresywny, choć nigdy wcześniej taki nie był. Szukałam miejsca dziennego pobytu, ale z dowozem był koszmar. Lekarka powiedziała wprost, że on potrzebuje stałej opieki i ludzi, którzy wiedzą, jak reagować przy otępieniu. Ja wiedziałam tylko tyle, że coraz częściej siedzę w pracy i nie pamiętam, czy podałam mu leki.
O prywatnym domu opieki powiedziałam rodzeństwu dopiero wtedy, kiedy już obejrzałam jedno miejsce. Czyste, bez smrodu, z pielęgniarkami, rehabilitacją, ogrodem. Drogo jak cholera. Musiałam ruszyć oszczędności, dołożyć z tatowej emerytury i jeszcze ciąć nasze wydatki do bólu.
Myślałam, że może chociaż wtedy usłyszę: „Dobra, zróbmy to razem”.
Usłyszałam:
– Tobie po prostu wygodniej będzie – rzucił Paweł.
– Mama by tego nie przeżyła – syknęła Justyna.
A ja wtedy już nie wytrzymałam.
– Mama też by może nie chciała, żebym dostała zawału w kuchni między zupą a zmianą pieluchy! Gdzie byliście, jak tata wyszedł w nocy z domu? Kto siedział z nim na SOR-ze dziewięć godzin? Kto odwoływał zebranie w pracy, bo on wrzucił pilot do lodówki i płakał, że ktoś go okradł? No kto?
Cisza była taka, że słyszałam tykanie zegara.
I wiecie co? Nawet wtedy żadne z nich nie powiedziało: „To ja go wezmę do siebie”. Bo mieli swoje życia. Tak jakby moje było z gumy.
Dzień, w którym zawiozłam tatę do ośrodka, pamiętam w detalach. Pachniało rosołem i jakimś środkiem do podłóg. Tata był spokojny. Za spokojny. Usiadł na łóżku, pogładził narzutę i zapytał:
– To ja tu trochę pomieszkam?
Powiedziałam, że tak, że tu będą ludzie, którzy mu pomogą, że będę przyjeżdżać. Głos mi się łamał, więc odwróciłam głowę, niby że patrzę przez okno.
A on tylko skinął.
– Ty masz dzieci. Pracę. Dasz radę mnie odwiedzać, to dobrze. A jak nie, to też rozumiem.
I wtedy się rozsypałam, bo od miesięcy pierwszy raz ktoś powiedział do mnie nie z pretensją, tylko ze zrozumieniem.
Minęło osiem miesięcy. Tata ma tam swoich ludzi, wychodzi do ogrodu, bierze udział w jakichś śmiesznych zajęciach z muzyką i podobno flirtuje z panią Haliną z pokoju obok. Kiedy przyjeżdżam, czasem pyta, czy przywiozłam mu krówki. Czasem pamięta, że byłam wczoraj, choć nie byłam. Ale nie mówi, że go zdradziłam. Nigdy.
Za to Justyna do dziś zaprasza mnie na rodzinne spotkania tonem, jakby robiła mi łaskę. Paweł na komunii swojej córki usadził mnie na końcu sali i przez pół imprezy gadał z kuzynami o „ludziach, którzy pozbywają się problemów”. Wszyscy wiedzieli, o kogo chodzi. Nikt nic nie powiedział. Bo po co robić sceny, nie?
Najgorsze jest to, że czasem sama siebie oskarżam razem z nimi. Zwłaszcza wieczorem, kiedy jest cicho i nie muszę już być twarda. Myślę, czy mogłam dłużej wytrzymać. Może gdybym wcześniej poprosiła o pomoc. Może gdybym nie chciała nikomu robić kłopotu. Może gdybym nie udawała miesiącami, że ogarniam.
Tylko ile człowiek ma udźwignąć, zanim wolno mu powiedzieć: nie daję rady?
Naprawdę oddałam ojca, czy po prostu uratowałam resztki siebie i swojej rodziny? Sama już czasem nie wiem.
Napiszcie szczerze – wy też byście mnie ocenili, czy zrobilibyście to samo na moim miejscu?